धर्मग्रंथातील विरोधाभासांच्या दृष्टिकोनातून प्रोटेस्टंट तत्त्वांची मांडणी करणे
प्रकटीकरणाच्या पुस्तकात, येशू आशिया मायनरमधील सात मंडळ्यांना संबोधित करतो आणि त्यांच्या आध्यात्मिक स्थितीनुसार त्यांची प्रशंसा, कानउघाडणी व पश्चात्तापाचे आवाहन करतो. यांपैकी, सार्दीसमधील मंडळी नवीन करारातील विरोधाभासांच्या प्रकाशात प्रोटेस्टंट सिद्धांतांच्या परीक्षणासाठी एक चौकट म्हणून विशेषतः समर्पक ठरते. प्रकटीकरण ३:१-३ मध्ये येशू सार्डीसला म्हणतो (ग्रीक: "Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Σάρδεσιν ἐκκλησίας γράψον· Τάδε ᇔέέιέινιας τὰ ἑπτὰ πνεύματα τοῦ θεοῦ καὶ τοὺς ἑπτὰ ἀστέρας· οἶδά σου τὰ ἔργα ὅτι ὄνομα ἔχεις ὅτι ζῇς, καὶ νεκρὸς εἶ. γίνου γρηγορῶν καὶ στήρισον τὰ λοιπὰ ἃ ἔμελλον ἀποθανεῖν· οὐ γὰρ εὕρηκά σου τὰ ἔργα πεπληρωμένα ἐνώπιον τοῦ θεοῦ μου. μνημόνευε οὖν πῶς εἴληφας καὶ ἤκουσας καὶ τήρει καὶ μετανόησον." - शाब्दिक अनुवाद: "आणि सरदिशांच्या देवदूताला लिहा: देवाचे सात आत्मे आणि सात तारे धारण करणारा म्हणतो: “तुम्ही जिवंत आहात हे तुमचे नाव मला माहीत आहे, आणि तुम्ही मृत आहात. जागृत राहा आणि जे मरणाच्या दारात होते त्यांना बळकट करा; कारण माझ्या देवापुढे तुमची कृत्ये पूर्ण झालेली मला आढळली नाहीत. म्हणून तुम्ही कसे स्वीकारले, ऐकले, पाळले आणि पश्चात्ताप केला हे आठवा.”
ही कानउघाडणी अशा एका चर्चवर प्रकाश टाकते, ज्याचे 'नाव' (ὄνομα) किंवा 'जिवंत' (ζῇς) असल्याची ख्याती आहे, परंतु ते आध्यात्मिकरित्या मृत (νεκρὸς) आहे आणि ज्याची कार्ये (ἔργα) अपूर्ण (οὐ... πεπληρωμένα - पूर्ण न झालेली) आहेत. प्रोटेस्टंट धर्म, जो सुधारणा, सोला स्क्रिप्टुरा (केवळ शास्त्रवचन) आणि केवळ श्रद्धेवर भर देतो, तो अनेकदा बायबलनिष्ठता आणि सजीव श्रद्धेसाठी ओळखला जातो. तथापि, खाली ओळखलेले मजकुरातील तणाव - जे केवळ नवीन करारातील ग्रीक भाषेमधून घेतले आहेत - अशी क्षेत्रे सूचित करतात जिथे सिद्धांत मजबूत वाटू शकतात, परंतु ते संपूर्ण बायबलच्या साक्षीच्या तुलनेत कमी पडतात, अगदी सार्डिसच्या अपूर्ण कार्यांप्रमाणेच. जे काही शिल्लक आहे त्याला बळकट करण्यासाठी, जे 'स्वीकारले आणि ऐकले' (εἴληφας καὶ ἤκουσας) त्याचे स्मरण, दक्षता (γρηγορῶν), आणि पश्चात्ताप (μετανόησον) यांची आवश्यकता आहे. खालील मजकूर या विश्लेषणाला एका सुसंगत दस्तऐवजात संकलित आणि संघटित करतो, ज्यात प्रमुख प्रोटेस्टंट सिद्धांत आणि नवीन करारातील वचनांशी असलेले त्यांचे मतभेद यावर लक्ष केंद्रित केले आहे. तसेच, पूर्णतेसाठी अतिरिक्त विरोधाभासांचाही समावेश केला आहे, ज्यात मार्टिन ल्यूथर (उदा. इच्छेचे बंधन, केवळ श्रद्धेने नीतिमत्ता), जॉन कॅल्विन (उदा. मर्यादित प्रायश्चित्त, बिनशर्त निवड), आणि उल्रिच झ्विंगली (प्रतीकात्मक संस्कार) व जॉन नॉक्स (नियतीवादावर भर) यांसारख्या इतर सुधारकांच्या कार्यांनी प्रेरित विरोधाभासांचा समावेश आहे.
प्रोटेस्टंट धर्मात विविध शाखांचा समावेश होतो, परंतु तो 'पाच सोलास' (Five Solas) सारख्या तत्त्वांवर केंद्रित आहे. हा विभाग नवीन करारातील ग्रीक मजकुराच्या संदर्भात या तत्त्वांची तपासणी करतो आणि केवळ शब्दरचना, व्याकरण व रचनेच्या आधारावर समर्थन आणि विरोधाभास अधोरेखित करतो.
लूथरच्या धर्मशास्त्रातील मध्यवर्ती असलेला हा सिद्धांत (उदा., रोमकरांस आणि गलतीकरांस पत्रावरील त्याच्या भाष्यात), कर्मांच्या योगदानाशिवाय केवळ श्रद्धेनेच मुक्ती मिळते असे मानतो.
सहाय्यक मजकूर: इफिस 2:8-9 - "τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκῶ θεοῦ τὸ δῶρον· οὐκ ἐξ ἔργων, ἵνα μή τις καυχήσηται." (कृपेने तुम्ही विश्वासाद्वारे तारले गेला आहात... कर्मांनी नव्हे.)
विरोधाभास: जेम्स 2:24 - "ὁρᾶτε ὅτι ἐξ ἔργων δικαιοῦται ἄνθρωπος καὶ οὐκ ἐκ πίστεως." (कामातून एखादी व्यक्ती न्याय्य ठरते आणि केवळ विश्वासाने नाही.) जेम्स एकाकी विश्वास नाकारण्यासाठी "μόνον" वापरतो, 2:21-22 द्वारे विश्वास "परिपूर्ण" (ἐτελειώθη) दर्शवितो.
लूथर आणि कॅल्विन बाप्तिस्म्याला कृपा प्रदान करणारा विधी मानत होते (विशेषतः बालकांसाठी), परंतु अनेक प्रोटेस्टंट (झ्विंगलीच्या प्रभावाखाली) त्याकडे प्रतीकात्मक दृष्टीने पाहतात.
सहाय्यक मजकूर: रोमन्स 6:3-4 - "ὅσοι ἐβαπτίσθημεν εἰς Χριστὸν Ἰησοίῦν εἰς τὸν θάναμτον αὸν θάναμτον αὸπτανΦθάνατον αὐτο... (त्याच्या मृत्यूचा बाप्तिस्मा घेतला... संघाचे प्रतीक.)
विरोधाभास:
कृत्ये 2:38 - "βαπτισθήτω ἕκαστος... εἰς ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν." (पापांच्या क्षमासाठी बाप्तिस्मा घ्या.)
तीत 3:5 - "ἔσωσεν ἡμᾶς διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας καὶ ἀνακαινώσεως πνεύματος ἁγία." (पुनरुत्पादन आणि पवित्र आत्म्याच्या नूतनीकरणाच्या धुलाईद्वारे जतन केले गेले.)
1 पीटर 3:21 - "νῦν σῴζει βάπτισμα..." (बाप्तिस्मा आता जतन करतो... प्रतिप्रकार म्हणून.)
प्रस्तावित ठरावावर भाष्य: "Διὰ" हे "पुनरुज्जीवन आणि नूतनीकरणाचे प्रक्षालन" यांसारख्या समन्वित वाक्यांशांना जोडते, त्यांना समान ठरवत नाही; रचना वेगळे घटक सादर करते.
कॅल्विनने शिकवले की निवडलेले लोक अनंतकाळ टिकून राहतात.
सहाय्यक मजकूर: रोमन्स 8:38-39 - "οὔτε θάνατος οὔτε ζωὴ... δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι..." (देवाच्या प्रेमापासून काहीही वेगळे करू शकत नाही)
विरोधाभास: हिब्रू 6:4-6 - "ἀδύνατον... τοὺς ἅπαξ φωτισθέντας... καὶ παραπεσόντας πάλιν ἀνακαιν (शक्य आहे") ज्ञानी पण दूर पडलेला.)
लूथर एकरूपतेच्या सिद्धांतावर विश्वास ठेवत होता, परंतु झ्विंगली आणि अनेक प्रोटेस्टंट त्याला निव्वळ प्रतीकात्मक मानतात.
सहाय्यक मजकूर: 1 करिंथकर 11:24-25 - "τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν." (माझ्या स्मरणार्थ हे करा.)
विरोधाभास:
जॉन 6:53-56 - "ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάρκα... ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα... ἐν ἐμοὶ μένει." (जोपर्यंत तुम्ही मांस खात नाही तोपर्यंत ... कुरतडणारा माझ्यामध्ये राहतो.)
1 करिंथकर 11:27-29 - "ἔνοχος ἔσται τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος... κρίμα ἑαυτῷ ἐσθεια." (शरीर आणि रक्ताचा दोषी... न्याय खातो.)
लूथरसारख्या सुधारकांनी धर्मगुरूंपुढे तोंडी कबुलीजबाब देण्यास नकार दिला.
सहाय्यक मजकूर: 1 जॉन 1:9 - "ἐὰν ὁμολογῶμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν... ἀφῇ ἡμῖν." (जर आपण कबूल केले तर... तो क्षमा करतो.)
विरोधाभास:
जेम्स 5:16 - "ἐξομολογεῖσθε ἀλλήλοις τὰς ἁμαρτίας." (एकमेकांना कबूल करा.)
जॉन 20:23 - "ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας ἀφέωνται αὐτοῖς." (जर तुम्ही माफ केले तर... त्यांना माफ केले गेले आहे.)
लूथरने न्यायनिवाड्यामध्ये कर्मांपेक्षा श्रद्धेला अधिक महत्त्व दिले.
सहाय्यक मजकूर: रोमन्स 3:28 - "δικαιοῦσθαι πίστει ἄνθρωπον χωρὶς ἔργων νόμου." (कायद्याच्या कृतींशिवाय विश्वासाने न्याय्य.)
विरोधाभास: मॅथ्यू 25:31-46 - "ἐπείνασα γὰρ καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν... ἐφ᾽ ὅσον ἐποιήσον ἐποιήσα γὰρ καὶ केले.)
लूथरने शिकवले की सर्व विश्वासणारे पुजारी आहेत, आणि अशाप्रकारे धर्मगुरूंच्या भूमिकांचे महत्त्व कमी केले.
सहाय्यक मजकूर: 1 पीटर 2:9 - "βασίλειον ἱεράτευμα..." (रॉयल पुरोहित.)
विरोधाभास:
1 तीमथ्य 5:17 - "οἱ καλῶς προεστῶτες πρεσβύτεροι διπλῆς τιμῆς..." (दुहेरी सन्मानास पात्र शासक वडील.)
कृत्ये 14:23 - "χειροτονήσαντες... πρεσβυτέρους." (नियुक्त/नियुक्त वडील.)
2 तीमथ्य 1:6 - "διὰ τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν..." (हात ठेवण्याद्वारे भेट.)
प्रार्थनेद्वारे आरोग्यप्राप्ती, शारीरिक विधींना कमी महत्त्व देणे.
सहाय्यक मजकूर: जेम्स 5:15 (आंशिक) - "ἡ εὐχὴ τῆς πίστεως σώσει..." (विश्वासाची प्रार्थना वाचवेल.)
विरोधाभास: जेम्स 5:14-15 - "προσευξάσθωσαν ἐπ᾽ αὐτὸν ἀλείψαντες αὐτὸν ἐλαίῳ... ἀφεθταισταιῳ...." (तेलाने अभिषेक करून त्याच्यासाठी प्रार्थना करा... पापांची क्षमा झाली.)
प्रेषितांनंतर चमत्कारिक देणग्यांचा अंत झाला.
सहाय्यक मजकूर: 1 करिंथकर 13:8-10 - "προφητεῖαι καταργηθήσονται... ὅταν ἔλθῃ τὸ τέλειον..." (परिपूर्णता संपेल तेव्हा भविष्यवाण्या येतील)
विरोधाभास:
1 करिंथकर 14:1, 39 - "ζηλοῦτε... τὸ προφητεύειν καὶ τὸ λαλεῖν μὴ κωλύετε γλώσσαις." (भविष्यवाणी करण्यास आवेशी व्हा... जिभेला मनाई करू नका.)
इफिस 4:11-13 - "ἔδωκεν... προφήτας... μέχρι καταντήσωμεν..." (संदेष्टे दिले... जोपर्यंत आपण ऐक्य साधत नाही.)
कॅल्विनने पापामुळे येणाऱ्या संपूर्ण असमर्थतेची शिकवण दिली.
सहाय्यक मजकूर: रोमन्स 3:10-11 - "οὐκ ἔστιν δίκαιος οὐδὲ εἷς... οὐκ ἔστιν ὁ ἐκζητῶν τὸνθν." (कोणीही नीतिमान नाही... कोणीही देवाला शोधत नाही.)
विरोधाभास: प्रेषितांची कृत्ये 17:27 - "ζητεῖν τὸν θεόν, εἰ ἄρα γε ψηλαφήσαιεν αὐτὸν καὶ εὕροιεν त्याला शोधू शकतील..." संभाव्य परिणाम म्हणून "εὕροιεν" (शोधणे) सह शोधण्याची क्षमता ("ζητεῖν") सूचित करते.
कॅल्व्हिनच्या 'इन्स्टिट्यूट्स'मध्ये म्हटल्याप्रमाणे, देव बिनशर्त निवड करतो.
सहाय्यक मजकूर: इफिस 1:4-5 - "ἐξελέξατο ἡμᾶς ἐν αὐτῷ πρὸ καταβολῆς κόσμου... προορίσςς ἦμς υἱοθεσίαν." (स्थापनापूर्वी आम्हाला निवडा... दत्तक घेण्याचे पूर्वनियोजित.)
विरोधाभास: 2 पीटर 1:10 - "μᾶλλον, ἀδελφοί, σπουδάσατε βεβαίαν ὑμῶν τὴν κλῆσιν καὴ κλῆσιν καὶ ἐκλογὴ... तुमची कॉलिंग आणि निवडणूक निश्चित करण्यासाठी मेहनती...) "Ποιεῖσθαι" (बनवणे) म्हणजे "ἐκλογὴν" (निवडणूक) पुष्टी करण्यासाठी मानवी कृती सूचित करते.
लूथरने 'द बॉन्डेज ऑफ द विल' या ग्रंथात असा युक्तिवाद केला की पापामुळे मनुष्याला तारणासाठी स्वतंत्र इच्छाशक्तीचा अभाव असतो.
सहाय्यक मजकूर: रोमन्स 7:18 - "οἶδα γὰρ ὅτι οὐκ οἰκεῖ ἐν ἐμοί, τοῦτ᾽ ἔστιν ϼμν τῇ σαραυρα τὸ γὰρ θέλειν παράκειταί μοι, τὸ δὲ κατεργάζεσθαι τὸ καλὸν οὔ." (मला माहीत आहे की माझ्यात, म्हणजेच माझ्या देहात, काहीही चांगले राहत नाही; कारण इच्छा आहे, पण चांगले करणे होत नाही.)
विरोधाभास: फिलिप्पैकर 2:12-13 - "μετὰ φόβου καὶ τρόμου τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν κατεργάζεσθε· θεάς ἐνεργῶν ἐν ὑμῖν καὶ τὸ θέλειν καὶ τὸ ἐνεργεῖν ὑπὲρ τῆς εὐδοκίας." (भीतीने आणि थरथर कापत तुमचे तारण करा; कारण देव तुमच्यामध्ये इच्छेसाठी कार्य करतो आणि त्याच्या चांगल्या आनंदासाठी कार्य करतो.) "Κατεργάζεσθε" (मानवी कार्यात सक्रिय सहभाग) आज्ञा. "σωτηρίαν" (मोक्ष), देवाच्या कार्यासोबत.
कॅल्व्हिनचे मत होते की ख्रिस्ताचा मृत्यू केवळ निवडलेल्यांसाठीच प्रभावी होता.
सहाय्यक मजकूर: मॅथ्यू 26:28 - "τοῦτο γάρ ἐστιν τὸ αἷμά μου τῆς διαθήκης τὸ περνὶ πολλῶν ἐστιν τὸ περνὶ πολλῶν ἄφεσιν ἁμαρτιῶν." (पापांच्या क्षमेसाठी अनेकांसाठी ओतलेले हे माझ्या कराराचे रक्त आहे.)
विरोधाभास: 1 जॉन 2:2 - "καὶ αὐτὸς ἱλασμός ἐστιν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμαρτιῶν ἡቼτμνόν, οὐ περῶτμός δὲ μόνον ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλου τοῦ κόσμου." (तो आमच्या पापांसाठी प्रायश्चित्त आहे, आणि केवळ आमच्याच पापांसाठी नाही तर संपूर्ण जगासाठी सुद्धा.) "Ὅλου τοῦ κόσμου" (संपूर्ण जग) हे निवडलेल्यांच्या पलीकडे विस्तारते.
कॅल्व्हिनच्या पूर्वनियतीच्या सिद्धांतामध्ये, निवडलेले नसलेल्यांसाठी निंदेचा समावेश आहे.
सहाय्यक मजकूर: रोमन्स 9:22 - "εἰ δὲ θέλων ὁ θεὸς ἐνδείξασθαι τὴν ὀργὴν καὶ γνωρίσαι καὶ γνωρίσαι αὐτοῦ ἤνεγκεν ἐν πολλῇ μακροθυμίᾳ σκεύη ὀργῆς κατηρτισμένα εἰς ἀπώλειαν.
विरोधाभास: 2 पीटर 3:9 - "μὴ βουλόμενός τινας ἀπολέσθαι ἀλλὰ πάντας εἰς μετάνοιαν χωρῆσαι." (कोणाचा नाश व्हावा अशी इच्छा नाही परंतु सर्व पश्चात्ताप करतात.) "Μὴ βουλόμενός" (इच्छुक नाही) "τινας ἀπολέσθαι" (कोणत्याही नाश पावण्याची) दैवी इच्छा नाकारते.
हा दस्तऐवज नवीन करारातील ग्रीक भाषेतील तणाव उघड करतो, जो असे सुचवतो की प्रोटेस्टंट विचार, जरी सुधारणावादी असले तरी, काही सिद्धांत अपूर्ण ठेवू शकतात - जे सार्डिसच्या सामर्थ्यवान होण्याच्या आणि पश्चात्ताप करण्याच्या आवाहनाचा प्रतिध्वनी आहे.